Mùa mưa cung cấp lượng nước dồi dào thúc đẩy cây cà phê phát triển, nhưng đây cũng là thời điểm độ ẩm tăng cao, đất dễ ứ đọng nước làm suy yếu bộ rễ và tạo điều kiện lý tưởng cho sâu bệnh bùng phát. Trước diễn biến thời tiết phức tạp tại Tây Nguyên khi nắng hạn kéo dài đan xen mưa dông thất thường, việc quản lý vườn cây thông minh và chủ động phòng trừ đúng lúc, đúng cách là chìa khóa then chốt để bảo vệ năng suất và chất lượng hạt vụ thu hoạch cuối năm.
1. Thực trạng sâu bệnh hại mùa mưa tại các nhà vườn Tây Nguyên
Ghi nhận thực tế tại vườn cà phê của anh Trần Vĩnh Trường (xã Ea Ktur, tỉnh Đắk Lắk), mùa mưa năm nay mang đến nhiều áp lực canh tác do thời tiết biến động:
- Áp lực nấm bệnh và rụng trái: Tình trạng nấm hồng, tảo đỏ và nấm khô cành phát triển mạnh làm tỷ lệ rụng quả ở một số cây lên tới 5 – 10%. Trái có dấu hiệu vàng nhạt ở phần đầu và toe cuống trước khi rụng.
- Thời tiết khắc nghiệt: Giai đoạn nắng hạn kéo dài đầu năm khiến cây mất sức, khi bước vào mùa mưa độ ẩm không khí tăng vọt tạo môi trường cho các loại nấm bào tử nảy mầm và lây lan nhanh chóng.
2. Hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh từ TS. Tôn Nữ Tuấn Nam
Nhằm hỗ trợ nhà nông quản lý vườn cây hiệu quả, TS. Tôn Nữ Tuấn Nam (Chuyên gia Nông nghiệp) đưa ra các khuyến cáo kỹ thuật chi tiết đối với từng nhóm đối tượng gây hại chính:
Kiểm soát nhóm côn trùng gây hại:
- Rệp sáp hại quả: Do mùa khô kéo dài, rệp sáp ẩn sâu bên dưới chùm quả và sống cộng sinh với nấm bồ hóng (muội đen).
- Biện pháp xử lý: Khi phát hiện lớp muội đen bao phủ lá và quả, cần dùng thuốc bảo vệ thực vật đặc trị phun rà sát trực tiếp vào các chùm quả (không phun phủ toàn cây). Cần phun 2 lần liên tục, cách nhau 7 – 10 ngày để tiêu diệt triệt để các lứa trứng rệp mới nở.
- Mọt đục quả: Cư trú quanh năm trong quả khô rụng dưới đất và những quả già bắt đầu vào nhân trên cây.
- Biện pháp xử lý: Thu hái sớm các đợt quả chín bói trên cây, dọn sạch và tiêu hủy quả rụng dưới gốc; đồng thời phơi thật khô và xát nhân kỹ nông sản sau thu hoạch để cắt đứt nguồn thức ăn và vòng đời phát triển của mọt.
Nhận diện và xử lý các bệnh do nấm và tảo:
- Bệnh khô cành, khô quả (do nấm Colletotrichum): Bệnh gây thối cuống, rụng quả non từ đầu mùa mưa và bước vào giai đoạn cao điểm phá hoại nặng nề trong tháng 8 – 9, để lại các vết lõm màu vàng nâu hoặc hồng trên quả và cành mang trái.
- Canh tác: Cắt tỉa cành tăm, cành nhớt, tạo tán thông thoáng ngay từ đầu mùa mưa để giảm độ ẩm bên trong tán.
- Dinh dưỡng: Bón phân cân đối, bón kịp thời và đặc biệt bổ sung đầy đủ Kali để tăng sức đề kháng cho cây.
- Phun thuốc: Vườn bị bệnh nặng cần phun thuốc hóa học đặc trị 3 lần liên tục (cách nhau 7 – 10 ngày); vườn nhẹ hoặc phun phòng chỉ cần phun từ 1 – 2 lần.
- Bệnh tảo đỏ: Xuất hiện trên các đoạn cành bánh tẻ dưới dạng những đốm tơ màu vàng cam, liên kết lại làm khô cành và rụng quả. Khuyến cáo nhà nông sử dụng các dòng thuốc gốc đồng để đạt hiệu quả dập dịch tốt nhất.
3. Nguyên tắc quản lý vườn thông minh thích ứng biến đổi khí hậu
Bảo vệ vườn cà phê trong mùa mưa đòi hỏi giải pháp tổng thể thay vì chỉ lạm dụng thuốc hóa học sau khi dịch bệnh bùng phát:
- Chủ động phòng ngừa: Vệ sinh vườn, phát quang cỏ dại và cắt tỉa cành định kỳ tạo độ thông thoáng.
- Cân đối dinh dưỡng: Đảm bảo cung cấp đủ đạm, lân, kali và trung vi lượng để tăng độ vững chắc của vách tế bào cành và cuống quả.
- Thăm vườn thường xuyên: Phát hiện sớm các dấu hiệu ban đầu trên chùm quả để xử lý khoanh vùng kịp thời, giúp hạn chế tối đa chi phí đầu vào và giữ vững năng suất ổn định.
Chương trình Canh tác thông minh được phối hợp thực hiện bởi (VTV9) – Đài Truyền hình Việt Nam cùng Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền.
Kính mời bà con cùng theo dõi
Canh Tác Thông Minh (CTTM)