Tỉnh Sơn La hiện là thủ phủ cà phê chè (Arabica) lớn nhất Việt Nam với diện tích trên 36.000 ha, chiếm hơn 50% tổng diện tích Arabica cả nước và đem lại giá trị kinh tế khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi năm. Nhờ độ cao lý tưởng từ 600m – 1.200m so với mực nước biển cùng biên độ nhiệt ngày – đêm lớn, hạt cà phê nơi đây tích lũy được hương thơm đậm đà và vị chua thanh độc đáo. Việc chuyển dịch sang phương thức canh tác thông minh, tuần hoàn hữu cơ đang tạo bệ phóng giúp thương hiệu cà phê Sơn La vươn tầm thế giới.
1. Thách thức canh tác trên vùng đất dốc Tây Bắc
Bên cạnh lợi thế tự nhiên và bề dày kinh nghiệm gần 40 năm của người trồng, canh tác cà phê chè tại Sơn La đang đối mặt với nhiều rào cản:
- Địa hình đồi dốc dễ gây xói mòn, rửa trôi dinh dưỡng trong mùa mưa và khô hạn trong mùa đông.
- Hiện tượng thời tiết cực đoan như sương muối gây cháy cành, rụng lá.
- Tác động của sâu đục thân và sâu bệnh hại khiến nhiều diện tích già cỗi bị suy giảm năng suất.
2. Giải pháp kỹ thuật từ chuyên gia nông nghiệp
Nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, TS. Tôn Nữ Tuấn Nam (Chuyên gia nông nghiệp) khuyến cáo nhà nông triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trọng tâm:
- Chuyển dịch sang nông nghiệp tuần hoàn hữu cơ:
- Tận dụng triệt để phụ phẩm cành lá cắt tỉa và vỏ quả cà phê sau thu hoạch đem ủ hoai mục để bón ngược lại cho vườn cây.
- Định kỳ bón bổ sung từ 1 – 1,5 tấn/ha phân bón hữu cơ chế biến có tích hợp vi sinh vật có ích nhằm cải thiện độ phì, giúp đất tơi xốp và tăng cường hệ vi sinh vật bản địa.
- Quản lý dinh dưỡng khoáng cân đối:
- Bón phân NPK chuyên dùng đúng liều lượng theo từng chu kỳ sinh trưởng của cây.
- Ưu tiên các dòng phân bón chứa đầy đủ các nguyên tố trung – vi lượng ($Ca, Mg, S, Bo, Zn$) và tích hợp vi sinh vật có lợi ở dạng bào tử giúp bảo vệ sức khỏe đất lâu dài.
- Kỹ thuật chống xói mòn và phòng tránh sương muối:
- Thiết kế hàng cây theo đường đồng mức trên đất dốc, trồng xen thảm phủ hoặc cây ngắn ngày trong giai đoạn kiến thiết để chống rửa trôi đất mặt.
- Trồng xen khoảng 70 – 80 cây ăn quả/ha có tầng tán vượt hẳn tán cà phê vừa giúp che bóng, cản sương muối hiệu quả, vừa tạo thêm nguồn thu nhập phụ.
3. Liên kết chuỗi giá trị và định hướng chuẩn hóa quốc tế
Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La phối hợp cùng Hội Nông dân tỉnh và Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền triển khai mô hình “Canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu”.
Chương trình hướng tới liên kết chuỗi giá trị lấy doanh nghiệp làm trung tâm, ứng dụng giống mới kháng bệnh, tưới tiết kiệm, đồng thời số hóa dữ liệu vùng trồng nhằm đáp ứng quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) và các tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế như 4C, Rainforest Alliance (RA) và VietGAP.
Chương trình Canh tác thông minh được phối hợp thực hiện bởi Đài Truyền hình Việt Nam (VTV9) và Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền.
Kính mời bà con cùng theo dõi.